Ngày 20/3/2026, Khoa Vật lý – Vật lý kỹ thuật, Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM đã tổ chức thành công Hội thảo khoa học “Năng lượng và Điện hạt nhân tại Việt Nam”, quy tụ đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý và đại diện doanh nghiệp trong và ngoài nước. Hội thảo là diễn đàn học thuật có ý nghĩa quan trọng, góp phần trao đổi tri thức, cập nhật xu hướng công nghệ mới và tăng cường kết nối hợp tác trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân, hướng đến mục tiêu phát triển bền vững và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Với hơn 60 năm hình thành và phát triển, Bộ môn Vật lý hạt nhân thuộc Khoa Vật lý – Vật lý kỹ thuật đã không ngừng khẳng định vai trò tiên phong trong đào tạo, nghiên cứu các lĩnh vực vật lý hạt nhân, kỹ thuật hạt nhân và vật lý y khoa. Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS. Trần Minh Triết – Phó Hiệu trưởng Nhà trường nhấn mạnh vai trò của cơ sở giáo dục đại học trong việc chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao cho lĩnh vực năng lượng hạt nhân, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang từng bước tái khởi động các định hướng phát triển điện hạt nhân. Đồng thời, ông cũng khẳng định sự cần thiết của việc đẩy mạnh phối hợp giữa nhà trường, cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các đối tác quốc tế nhằm xây dựng nền tảng khoa học – công nghệ và nhân lực vững chắc cho tương lai.

Nội dung hội thảo được triển khai qua chuỗi báo cáo chuyên sâu với sự tham gia của nhiều diễn giả uy tín trong nước và quốc tế, phản ánh toàn diện các vấn đề từ định hướng chiến lược, kinh nghiệm quốc tế, nghiên cứu nền tảng đến ứng dụng thực tiễn trong y học và công nghiệp.

Mở đầu chương trình, TS. Trần Bích Ngọc, Phó Cục trưởng Cục An toàn Bức xạ và Hạt nhân (VARANS), đã trình bày tham luận về định hướng phát triển năng lượng nguyên tử tại Việt Nam như một động lực cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Báo cáo nhấn mạnh bối cảnh nhu cầu điện năng ngày càng gia tăng, cùng cam kết Net-zero 2050, đã đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với việc đa dạng hóa cơ cấu nguồn điện và tái khẳng định vị trí của điện hạt nhân trong chiến lược an ninh năng lượng quốc gia.

Tiếp đó, ông Takeshi Makigami, Giám đốc Vận hành (COO), Trưởng đại diện Công ty TNHH Phát triển Năng lượng Hạt nhân Nhật Bản (JINED) tại Việt Nam, đã chia sẻ tham luận về kinh nghiệm và triển vọng của ngành điện hạt nhân Nhật Bản. Báo cáo mang đến góc nhìn thực tiễn từ một quốc gia có lịch sử phát triển điện hạt nhân lâu dài, đồng thời phân tích sâu các bài học từ sự cố Fukushima Daiichi năm 2011, những thay đổi trong tư duy quản lý an toàn, cũng như lộ trình phát triển các công nghệ lò phản ứng thế hệ mới như lò phản ứng nước nhẹ tiên tiến và lò phản ứng module nhỏ. Phần trình bày của ông Takeshi Makigami đã góp phần cung cấp kinh nghiệm quốc tế giá trị cho quá trình hoạch định và triển khai chương trình điện hạt nhân tại Việt Nam.

Ở góc độ nghiên cứu và chuẩn bị năng lực trong nước, PGS.TS. Nguyễn Tuấn Khải, Phó Viện trưởng Viện Năng lượng Nguyên tử Việt Nam (VINATOM), đã trình bày về chiến lược phát triển năng lực của VINATOM nhằm hỗ trợ các dự án nhà máy điện hạt nhân tại Việt Nam. Nội dung tập trung vào các lĩnh vực then chốt như vật lý nơtron, thủy nhiệt, phân tích an toàn, thiết kế nhiên liệu tiên tiến và nghiên cứu lò phản ứng module nhỏ. Báo cáo cũng nhấn mạnh vai trò của các cơ sở nghiên cứu hiện có và định hướng xây dựng Trung tâm Khoa học và Công nghệ Hạt nhân trong thời gian tới.

Liên quan đến bài toán nguồn nhân lực, ông Lê Văn Định, Phó Trưởng phòng Nhân sự, Ban Quản lý Dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận (EVN), đã trình bày về hiện trạng và giải pháp đào tạo nguồn nhân lực cho dự án Ninh Thuận 1. Báo cáo chỉ ra khoảng trống đáng kể về đội ngũ chuyên gia sau thời gian gián đoạn kéo dài của chương trình điện hạt nhân, đồng thời đề xuất các giải pháp kết hợp giữa đào tạo lại đội ngũ hiện có và xây dựng lực lượng kỹ sư trẻ thông qua các chương trình đào tạo chuyên sâu trong nước và quốc tế.

Tiếp nối mạch nội dung đó, TS. Nguyễn Kiên Cường, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Hạt nhân Đà Lạt (NRI) – VINATOM, đã làm rõ vai trò của các lò phản ứng nghiên cứu trong kỷ nguyên phát triển điện hạt nhân của Việt Nam. Từ thực tiễn vận hành Lò phản ứng hạt nhân Đà Lạt trong hơn 40 năm qua, báo cáo cho thấy giá trị của hạ tầng nghiên cứu trong sản xuất đồng vị phóng xạ, phân tích kích hoạt nơtron, đào tạo thực hành và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Ở phần tiếp theo của hội thảo, các nội dung trình bày mở rộng sang các hướng nghiên cứu tiên tiến và ứng dụng hiện đại trong kỹ thuật hạt nhân và vật lý y khoa.

PGS. Han-Young Yoon, Trường Đại học Sau đại học Hạt nhân Quốc tế KEPCO (KINGS), Hàn Quốc, đã trình bày những góc nhìn mới trong phân tích nhiệt thủy lực hạt nhân, nhấn mạnh vai trò của máy tính hiệu năng cao, tăng tốc GPU và các mô hình mô phỏng đa vật lý trong việc nâng cao độ chính xác của các phân tích an toàn lò phản ứng.

TS. Marie-Christine Lépy, Giám đốc Nghiên cứu CEA và Trưởng nhóm Phổ kế photon, Phòng thí nghiệm Quốc gia Henri Becquerel (LNHB), Pháp, đã giới thiệu công tác đo lường và đánh giá dữ liệu phân rã hạt nhân phóng xạ. Báo cáo cho thấy tầm quan trọng của việc xây dựng hệ dữ liệu chuẩn xác, phục vụ cho các ứng dụng trong y học, hiệu chuẩn thiết bị và nghiên cứu ứng dụng.

Trong lĩnh vực y học hạt nhân, TS. Martin Grossmann, Cố vấn Kỹ thuật Cao cấp tại Viện Paul Scherrer (PSI), Thụy Sĩ, đã trình bày những tiến bộ gần đây trong xạ trị proton. Báo cáo nhấn mạnh các ưu thế vượt trội của công nghệ này trong điều trị ung thư nhờ khả năng tập trung liều bức xạ chính xác vào khối u, đồng thời hạn chế tối đa ảnh hưởng đến các mô lành xung quanh.

Tiếp theo, ThS. Phan Quốc Uy, Trưởng khoa Kỹ thuật phóng xạ, Bệnh viện Ung Bướu TP.HCM, đồng thời là Phó Chủ tịch Hội Vật lý Y khoa Việt Nam, đã trình bày về hoạt động của Hội Vật lý Y khoa Việt Nam và vai trò của kỹ sư vật lý y khoa trong môi trường bệnh viện hiện đại. Báo cáo mang đến cái nhìn thực tiễn về nhu cầu chuẩn hóa năng lực nghề nghiệp, phát triển nhân lực và nâng cao vị thế của lĩnh vực vật lý y khoa tại Việt Nam.

Ở khía cạnh công nghệ ứng dụng, ông Hoàng Vương Ngọc Thiện, Kỹ sư, Công ty TNHH Kỹ thuật Y tế Toàn Diện, đã giới thiệu hệ thống RayStation như một nền tảng lập kế hoạch điều trị tiên tiến, tích hợp các công cụ trí tuệ nhân tạo và tối ưu hóa đa tiêu chí nhằm nâng cao hiệu quả và độ chính xác trong xạ trị.

Bên cạnh đó, ông Lê Văn Nghi, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Công ty Q.I.S Non-Destructive Testing Services, đã trình bày về dịch vụ kiểm tra chất lượng và các ứng dụng kỹ thuật hạt nhân trong công nghiệp. Nội dung báo cáo cho thấy tiềm năng to lớn của các kỹ thuật kiểm tra không phá hủy trong các ngành công nghiệp trọng điểm, đồng thời nhấn mạnh vai trò của doanh nghiệp trong kết nối đào tạo và ứng dụng thực tiễn.

Khép lại chuỗi báo cáo, TS. Cao Văn Chung, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Triển khai Công nghệ Bức xạ (VINAGAMMA), đã trình bày về ứng dụng công nghệ chùm tia điện tử và lộ trình phát triển nội địa hóa máy gia tốc tại Việt Nam. Báo cáo mở ra nhiều triển vọng cho việc làm chủ công nghệ bức xạ tiên tiến, phục vụ các lĩnh vực y tế, công nghiệp và chế biến thực phẩm trong tương lai.

Tổng thể, hội thảo đã mang đến cái nhìn toàn diện về hiện trạng, tiềm năng và triển vọng phát triển của lĩnh vực năng lượng và công nghệ hạt nhân tại Việt Nam. Sự tham gia của các diễn giả trong nước và quốc tế không chỉ nâng cao chất lượng học thuật của chương trình mà còn góp phần mở rộng cơ hội hợp tác trong đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ. Qua đó, hội thảo tiếp tục khẳng định vai trò của Khoa Vật lý – Vật lý kỹ thuật trong việc kết nối tri thức, thúc đẩy học thuật và đóng góp thiết thực vào sự phát triển của lĩnh vực hạt nhân tại Việt Nam.