Ngày 05/10/2026, Khoa Vật lý – Vật lý kỹ thuật, Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM đã tổ chức seminar khoa học với chủ đề “Diamond Defects: A Quantum Window into Matter”, với sự trình bày của GS. Jean-François Roch, Giáo sư Vật lý tại ENS Paris-Saclay, Đại học Paris-Saclay, Pháp, đồng thời là Giám đốc Quantum Saclay. Seminar mang đến những góc nhìn chuyên sâu về vật lý lượng tử, vật liệu lượng tử và tiềm năng ứng dụng của công nghệ cảm biến lượng tử trong nghiên cứu khoa học hiện đại.
Tại seminar, GS. Jean-François Roch đã giới thiệu những tính chất đặc biệt của kim cương trong nghiên cứu vật lý lượng tử, tập trung vào vai trò của các khuyết tật trong mạng tinh thể. Những khuyết tật này có thể hoạt động như các “nguyên tử nhân tạo”, cho phép các nhà khoa học nghiên cứu và khai thác những đặc tính lượng tử ở cấp độ vi mô. Trong đó, tâm khuyết tật nitơ – lỗ trống (nitrogen-vacancy, NV) là một hệ lượng tử tiêu biểu, cho phép ứng dụng trạng thái spin để phát triển các cảm biến có khả năng đo từ trường với độ phân giải ở quy mô vi mô.
Thông qua các nội dung trình bày, người tham dự có cơ hội tìm hiểu nguyên lý hoạt động của cảm biến lượng tử dựa trên kim cương, bao gồm việc sử dụng ánh sáng và vi sóng để khởi tạo, điều khiển và đọc trạng thái spin. Những phương pháp này mở ra triển vọng phát triển các kỹ thuật đo lường có độ nhạy cao, phục vụ việc khảo sát và phân tích các tính chất vật lý của vật liệu.
Một nội dung đáng chú ý của seminar là ứng dụng tâm NV trong buồng nén kim cương (diamond anvil cell – DAC). Trong hệ đo này, kim cương vừa được sử dụng để tạo ra áp suất cực cao, vừa đóng vai trò là cảm biến lượng tử nhằm khảo sát đáp ứng từ của vật liệu trong các điều kiện khắc nghiệt. Cách tiếp cận này đặc biệt có ý nghĩa trong nghiên cứu các hiện tượng vật lý ở áp suất cao, trong đó có hiện tượng siêu dẫn. Khả năng phát hiện sự đẩy từ trường – một đặc trưng quan trọng của trạng thái siêu dẫn – cho thấy tiềm năng của cảm biến lượng tử trong việc nghiên cứu các pha vật chất và hiện tượng vật lý mới.
Thông qua những phân tích chuyên sâu và ví dụ ứng dụng thực tiễn, seminar đã làm nổi bật mối liên hệ giữa vật lý lượng tử, vật liệu lượng tử và công nghệ cảm biến tiên tiến. Chương trình đồng thời tạo diễn đàn trao đổi học thuật, giúp giảng viên, nhà nghiên cứu và sinh viên tiếp cận các hướng nghiên cứu mới, mở rộng cơ hội hợp tác và khơi gợi những ý tưởng nghiên cứu liên ngành.
Khoa Vật lý – Vật lý kỹ thuật, Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM trân trọng cảm ơn GS. Jean-François Roch, quý thầy cô, các nhà nghiên cứu và sinh viên đã tham dự, đóng góp vào thành công của seminar. Sự hiện diện và trao đổi học thuật của các đại biểu góp phần thúc đẩy môi trường nghiên cứu khoa học, tăng cường kết nối học thuật và lan tỏa những tri thức mới trong lĩnh vực vật lý hiện đại.