Ngày 08 đến 11 tháng 04 năm 2026, đoàn công tác của Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQG-HCM do PGS.TS. Trần Minh Triết - Phó Hiệu trưởng làm Trưởng đoàn và 3 cán bộ- giảng viên của Khoa Vật lý-VLKT (PGS.TS. Huỳnh Văn Tuấn- Trưởng khoa, PGS.TS. Nguyễn Văn Hiếu-Chủ tịch Hội Công nghệ vi mạch bán dẫn Tp.HCM và PGS.TS. Vũ Thị Hạnh Thu) đã có đến làm việc, tham dự Hội thảo Quốc tế và thảo luận cho các chương trình hợp tác tại Đại học Tohoku (TU), Thành phố Sendai, Nhật Bản. TU chính thức sát nhập, thành lập từ năm 1907 và là National University thuộc top 3 của Nhật với các trường/viện (10 faculties, 15 graduate schools, 3 professional graduate schools, 6 research institutes, và 1 bệnh viện), số lượng sinh viên khoảng 18000 (trong đó có 3400 sinh viên quốc tế), 5 nhà khoa học nhận giải Nobel, xếp hạng theo lĩnh vực QS WUR,THE  năm 2024 (Materials Sciences: 50; Physics &Astronomy: 50; Engineering and Technology: 89,…). TU được xem như là  số 1 Nhật Bản về sản phẩm công nghệ MEMS, cảm biến, linh kiện điện tử từ dự án nghiên cứu PTN đến sản phẩm ra thị trường của doanh nghiệp. Năm 2026 này, số lượng người Việt Nam đang làm việc, nghiên cứu khoảng 12 (phó GS, trợ lý GS, post-doc,…) và khoảng 30 sinh viên học thạc sĩ/tiến sĩ. Trong đó, các giảng viên, nghiên cứu viên và trợ giảng đến từ Trường ĐHKHTN là 05 người.

Hình 1. Nano Terasu Center với đường dẫn tạo chùm X-ray đường tròn 349m là niềm tự hào của Tohoku University và Nhật Bản đã vận hành từ năm 2024

Trong khuôn khổ chuyến công tác, đoàn tham quan và khảo sát nhiều cơ sở nghiên cứu tiên tiến hàng đầu của Nhật bản của Đại học Tohoku như gồm: (1) NanoTerasu Center (3GeV/400mA, 4^th Generation synchrotron đầu tiên của Nhật Bản, 1 trong 5 trung tâm của thế giới) cho phép quan sát, phân tích vật chất ở quy mô nano và cho các doanh nghiệp/trường viện đặt phòng làm nghiên cứu); (2) Semiconductor Creativity Hub (hợp tác với các tập đoàn, doanh nghiệp điện tử hàng đầu); (3) Micro system Integration Center tại Aobayama Campus với thế mạnh Graduate School of Engineering (có các nhóm nghiên cứu MEMS, công nghệ bán dẫn hàng đầu, Tanaka Shuji Lab, Ono-Toan- Toda lab,…), Graduate School of Medicine, Graduate School of Argiculture; (4) Katahira Campus với các khoa/trường Material Science, Electronic Communocations,…hình thành lâu đời và giàu giá trị lịch sử, gắn với quá trình hình thành của Đại học Tohoku; (5) Tham quan và xem quy trình công nghệ MEMS cho các nghiên cứu học thuật và R&D doanh nghiệp tại Smart System Super Integration Research Center (MNC),...

Hình 2. Các sản phẩm nghiên cứu và hợp tác với doanh nghiệp về điện tử, MEMS, cảm biến, công nghệ cơ khí chính xác… được giới thiệu tại Semicondoctor Creativity Hub của Đại học Tohoku

Semicondoctor Creativity Hub là nơi giới thiệu các sản phẩm nghiên cứu di sản của GS. Jun-ichi Nishizawa (được cho là “cha đẻ của truyền thông quang và bán dẫn”, đồng thời là một đầu mối quan trọng trong nghiên cứu MEMS và vi mạch.

Hình 3. Tim hiểu hệ thống cảm biến sensor tích hợp (đo từ xa) và cùng tham gia quy trình chế tạo cấu trúc MEMS của một nghiên cứu sinh tại Ono-Toan-Toda Lab (từ Khoa VL-VLKT, Trường ĐH KHTN đang là tiến sĩ)

Qua chương trình tham gian, khảo sát và tìm hiểu này, đoàn đã tiếp cận thiết bị các thiết bị công nghệ tiên tiến cho MEMS, cảm biến,  linh kiện bán dẫn; trao đổi, chia sẻ kết quả nghiên cứu với các giáo sư và được giới thiệu về các đề tài/dự án nghiên cứu mà người Việt Nam đang thực hiện. Qua đó, thảo luận và thiết kế các chương trình hợp tác đào tạo ngắn hạn, chương trình đồng hướng dẫn ThS/TS và cùng đăng ký dự án NEXUS về chương trình bán dẫn mà Chính phủ Nhật Bản và ký hỗ trợ Chính phủ Việt Nam trong giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn 2050.

Hình 4. GS. Hitoshi Takamura - Dean of the Graduate School of Engineering, Tohoku University (thứ 3 từ trái qua) tiếp PGS. Trần Minh Triết (kế bên) và các thành viên trong đoàn cho nội dung hợp tác về công nghệ bán dẫn 2026-2030

Nội dung quan trọng trong chuyến công tác là buổi gặp Giáo sư Hitoshi Takamura (Dean, Graduate School of Engineering thuộc Đại học Tohoku) thống nhất về  xây dựng chương trình hợp tác đào tạo sau đại học, đồng hướng dẫn, phối hợp dự án khoa lĩnh vực MEMS, linh kiện bán dẫn và Lễ ký Văn bản ghi nhớ hợp tác (MoU) để các trường/viện/đơn vị và hội viên thuộc Công nghệ vi mạch bán dẫn TPHCM (HSIA) đến khảo sát công nghệ và quy trình MEMS/bán dẫn, phối hợp đào tạo nhân lực bán dẫn, MEMS và kinh nghiệm hợp tác R&D đại học- doanh nghiệp.

Hình 5. PGS.TS. Trần Minh Triết cùng phát biểu khai mạc Hội thảo và cùng chứng kiến Lễ ký MoU về hợp tác các khóa đào tạo ngắn hạn nhân lực, tham quan cơ sở nghiên cứu MEMS/bán dẫn

Bên cạnh đó, đoàn đã được tiếp cận và giới thiệu các kết quả nghiên cứu tại Hội thảo quốc tế về Đào tạo và Nghiên cứu Vi điện tử và Bán dẫn 2026 (International Workshop On education and research of Microelectronics and Semiconductor) do các đơn vị của TU tổ chức và kết nối các nhóm nghiên cứu: Các đề tài về ứng dụng MEMS sensor (Prof. Naoki Inomata, Prof. Yukio Suzuki, Prof. Masaya Toda của TU); Cảm biến sinh học phục vụ chăm sóc sức khỏe và vật liệu 2D cho ứng dụng cảm biến y sinh, cảm biến khí (PGS.TS Vũ Thu Hanh Thu), màn quang phát hiện sữa hỏng (Nhóm NCHU, Taiwan), VLSI (Prof. Oham Cong Kha, UEC, Japan), Giới thiệu các lĩnh vực nghiên cứu của SHTP Labs  (online, TS. Trịnh Xuân Thắng) và 6 báo cáo khác của các nhà khoa học Việt Nam đang làm việc, nghiên cứu tại TU.

Hình 6.  Các nhà khoa học báo cáo và tham dự Hội thảo quốc tế về Đào tạo và Nghiên cứu Vi điện tử và Bán dẫn 2026 tại Tohoku University

Hội thảo cũng là dịp để đoàn tăng cường kết nối học thuật, trao đổi với các nhà khoa học Nhật Bản, các nhà khoa học Việt Nam đang công tác tại Đại học Tohoku và cộng đồng nghiên cứu sinh Việt Nam trong các lĩnh vực MEMS, thuật toán lượng tử, mô phỏng đa quy mô cho vật liệu từ tính và trí tuệ nhân tạo. Chuyến công tác này cũng là dịp đánh giá kết quả hợp tác ban đầu (từ năm 2009 với Trường ĐHKHTN, theo thống kê đã đào tạo được 03 tiến sỹ, 3 post-doc/PGS, Asst GS, gần 10 lượt trao đổi nhà khoa học sang nghiên cứu, 4 lượt sinh viên làm luận văn, 8 lần tổ chức Hội thảo QT, 2 đề tài dự án phối hợp,…)   và cũng là dịp được tiếp cận các trung tâm nghiên cứu tiên tiến, tìm hiểu môi trường nghiên cứu, học tập; trao đổi xây dựng một số chương trình hợp tác đào tạo, trao đổi chuyên gia/nhà khoa học/ sinh viên đến nghiên cứu, cảm ơn sự hợp tác của các giáo  sư tại TU…về lĩnh vực ứng dụng MEMS, linh kiện bán dẫn, điện tử. Chúng tôi hy vọng các nhà khoa học, nhóm nghiên cứu của Trường ĐHKHTN nói riêng và các trường đại học/viện nghiên cứu nói chung sẽ có dịp đến tham quan, học hỏi để hình thành nhiều nhóm nghiên cứu/PTN chuyên sâu về MEMS, vi mạch bán dẫn tại Việt Nam trong tương lai gần.