Hành trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ không chỉ là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn quân mà còn là mệnh lệnh từ trái tim của mỗi người dân Việt Nam, thể hiện sâu sắc đạo lý "Uống nước nhớ nguồn". Trong những nỗ lực không ngừng nghỉ đó, khoa học công nghệ nói chung và lĩnh vực Vật lý Địa cầu nói riêng đang có những đóng góp đáng ghi nhận. Chiến dịch khảo sát và khai quật tại Công viên Lê Thị Riêng (TP.HCM) vừa qua là một minh chứng rõ nét cho sự kết hợp hiệu quả giữa ký ức nhân chứng, kinh nghiệm thực tiễn và phương pháp khoa học hiện đại.
Trong nhiều thập kỷ, việc tìm kiếm rãnh mộ liệt sĩ chủ yếu dựa vào trí nhớ của các cựu chiến binh và nhân chứng lịch sử. Tuy nhiên, thời gian trôi qua, địa hình biến đổi, những ký ức dù sắc nét đến đâu cũng khó tránh khỏi những sai số nhất định trên thực địa. Chính lúc này, khoa học công nghệ trở thành "đôi mắt" soi chiếu xuyên qua các lớp địa tầng.
Thực hiện sứ mệnh thiêng liêng ấy, Bộ môn Vật lý Địa cầu, Khoa Vật lý - Vật lý Kỹ thuật, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (ĐHQG TPHCM) đã trực tiếp tham gia vào lực lượng nòng cốt trong công tác khảo sát hiện trường tại Công viên Lê Thị Riêng. Đội ngũ chuyên gia gồm 12 thành viên, bao gồm các giảng viên dày dặn kinh nghiệm, sinh viên và cựu sinh viên của Bộ môn, đã nhanh chóng bắt tay vào nhiệm vụ ngay sau khi hoàn thành chuyến công tác tìm kiếm tương tự tại tỉnh Quảng Ngãi.
Nhóm chuyên gia cùng thiết bị Radar xuyên đất (GPR)
Anh Nguyễn Văn Sỹ (Giám đốc Công ty GEG Thảo Nguyên) là cựu sinh viên Bộ môn Vật lý Địa cầu đang đo dữ liệu phương pháp điện trở suất (ảnh điện)
Đóng góp của Bộ môn Vật lý Địa cầu thể hiện qua việc cung cấp các kết quả khoa học từ sự ứng dụng các phương pháp vật lý địa cầu không phá hủy. Các chuyên gia đã sử dụng kết hợp máy Radar xuyên đất (GPR) và phương pháp đo điện trở suất (ảnh điện). Nếu như GPR phát đi các tín hiệu sóng điện từ để ghi nhận sự phản xạ từ các lớp địa tầng, giúp nhận diện rõ nét những khu vực có cấu trúc đất bị xáo trộn, thì phương pháp đo điện trở suất lại đóng vai trò phát hiện sự khác biệt về tính chất dẫn điện của đất đá xung quanh. Việc xử lý và minh giải tổ hợp các dữ liệu từ hai phương pháp vật lý địa cầu này trong không gian ba chiều đã giúp: (i) giảm thiểu sai số trong thực tiễn khai quật và (ii) khoanh vùng dị thường có thể liên quan tới các rãnh mộ ẩn sâu dưới lòng đất mà không làm ảnh hưởng đến tính nguyên vẹn của khu vực trước khi tiến hành khai quật.
Nhờ kết hợp các thông tin gồm lời kể nhân chứng, kinh nghiệm của lực lượng chuyên môn và kết quả khoa học công nghệ hiện đại, cơ quan chức năng đã xác định được tọa độ và tiến hành khai quật thành công, đưa các liệt sĩ trở về cùng các di vật thiêng liêng lộ diện sau hơn nửa thế kỷ nằm âm thầm trong lòng đất mẹ. Đây là một bước tiến mang ý nghĩa vô cùng to lớn, mở ra hướng tiếp cận chuẩn xác cho các khu vực khảo sát tiếp theo.
PGS.TS Lê Văn Anh Cường (ngoài cùng bên trái) đang trao đổi cùng nhóm chuyên gia
Đằng sau những thông số kỹ thuật khô khan là những trái tim hòa nhịp lòng biết ơn những người con ưu tú của Đất nước, thế hệ cha ông đi trước đã hi sinh tất cả vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Chia sẻ về sứ mệnh đặc biệt này, PGS.TS Lê Văn Anh Cường, Trưởng Bộ môn Vật lý Địa cầu, đã xúc động bày tỏ: "Chúng tôi cảm thấy tự hào khi đã góp một phần công sức nhỏ bé để đưa các liệt sĩ trở về với quê hương, gia đình sau hàng chục năm chờ đợi của người thân". Câu nói ấy không chỉ là tâm tư của một nhà khoa học, mà còn là lời khẳng định về trách nhiệm xã hội của những người làm công tác nghiên cứu và giảng dạy. Khoa học không chỉ nằm trong phòng thí nghiệm hay trên những trang giáo trình, mà khoa học cao quý nhất là khoa học phụng sự nhân dân, phụng sự Tổ quốc.
Nguồn trích dẫn:
https://www.sggp.org.vn/tran-trong-va-bao-ve-tung-dau-vet-quy-gia-post861357.html;